یکی از مسائلی که هر پژوهشگری با آن مواجه میشود این است که چگونه باید پرسش پژوهش را نوشت. در پاسخ به این مسئله، دانشوران مختلف چارچوبهای ساختارمند و استانداردی را برای نگارش پرسش پژوهش یا پرسش مرورهای نظاممند پیشینه (Systematic reviews) طراحی کردهاند. برخی از این چارچوبها برای پژوهشهای کمّی مناسبتر است و برخی دیگر بیشتر به درد پژوهشهای کیفی میخورد.
اولین چارچوب پیایاو (PEO) نام دارد که اغلب برای پژوهشهای کیفی استفاده میشود. پیایاو کوتاهشدهٔ سه کلمهٔ جمعیت (Population)، معرض (Exposure) و خروجی (Outcome) است.
دومین چارچوب، پیکو (PICO) نام دارد که اغلب در حوزهٔ سلامت و علوم پزشکی استفاده میشود، اما میتوان آن را با جرحوتعدیلهایی در سایر رشتهها نیز به کار گرفت. پیکو کوتهنوشت چهار کلمه است: جمعیت/بیمار (Population/Patient)، مداخله (Intervention)، مقایسه (Comparison/Control) و نتایج (Outcomes).
نام سومین چارچوب اسپایدر (SPIDER) است که برای پژوهشهای کیفی و آمیخته استفاده میشود. کلمهٔ اسپایدر یادآور پنج مقوله است: نمونه (Sample)، پدیدهٔ مورد علاقه (Phenomenon of Interest)، طرح پژوهش (Study Design)، ارزیابی (Evaluation) و نوع پژوهش (Research type).
آخرین و چهارمین چارچوب، اسپایس (SPICE) نام دارد که کوتاهشدهٔ سِتینگ (Setting)، دیدگاه (Perspective)، مداخله (Intervention)، مقایسه (Comparison) و ارزیابی (Evaluation) است.
در ویدیوی زیر انواع چارچوبهای علمی برای نگارش پرسش پژوهش را معرفی کردهایم و هریک را با مثالی توضیح دادهایم.
منابع
Booth, A. (2006). Clear and present questions: Formulating questions for evidence-based practice. Library Hi Tech, 24(3), 355-368. https://doi.org/10.1108/07378830610692127
Cooke, A., Smith, D., & Booth, A. (2012). Beyond PICO: The SPIDER tool for qualitative evidence synthesis. Qualitative Health Research, 22(10), 1435-1443. doi:10.1177/1049732312452938
Richardson, WS (1995). The well-built clinical question: a key to evidence based-decisions. ACP Journal Club. 123, 3 (3): A12–A13. doi:10.7326/ACPJC-1995-123-3-A12
