در خطّ فارسی برای فاصلهگذاری ترکیبها سه فرض قابل تصوّر است:
۱. تدوین قواعدی برای جدانویسی همهٔ ترکیبها با نیمفاصله یا بیفاصله و تعیین موارد استثنا.
۲. تدوین قواعدی برای پیوستهنویسی همهٔ ترکیبها و تعیین موارد استثنا.
۳. تدوین قواعدی برای نوشتن الزامی بعضی از ترکیبها با نیمفاصله یا بیفاصله و پیوستهنویسی بعضی دیگر.
فرهنگستان، در تدوین و تصویب دستور خطّ فارسی، فرض سوم را برگزیده و تنها موارد الزامی جدانویسی یا پیوستهنویسی را به شرح ذیل معیّن کرده است:
الف) ترکیبهایی که الزاماً پیوسته نوشته میشوند
۱. ترکیبهایی که با پسوند ساخته میشوند همیشه پیوسته نوشته میشوند، مگر هنگامی که:
الف) حرف پایانی جزء اوّل با حرف آغازین جزء دوم یکسان باشد: آببان، نظاممند.
ب) پسوند «-گانه» با اعداد و پسوندهای «-اُم»، «-اُمی»، «-اُمین» در ترکیب با عددِ سی:
پانزدهگانه، پنجگانه، دهگانه، سیام، سیامی، سیامین
استثنا: دهگان، بیستگانی (نوعی روش پرداخت مواجب در گذشته)
ج) کلمه به «هی»ی غیرملفوظ ختم شود:
دروازهبان، دیوانهوار، زبالهدان، علاقهمند، لالهزار
توجه: در اینجا ترکیبها شامل مرکّب و مشتق است و به معنایی اعم از معنای مورد نظر نویسندگان کتابهای دستور زبان به کار رفته است.
تبصرهٔ ۱: پسوند «-وار» همواره با نیمفاصله/ بیفاصله از کلمهٔ پیشاز خود نوشته میشود، مگر در کلمههای زیر:
بزرگوار، خانوار، راهوار/ رهوار، سوگوار، شاهوار/ شهوار، عیالوار، ماهوار
پسوند «-واره» همواره بهصورت پیوسته با کلمهٔ پیشاز خود نوشته میشود:
جشنواره، سنگواره، گاهواره، ماهواره
تبصرهٔ ۲: پسوند «-سان» همواره با نیمفاصله/ بیفاصله از کلمهٔ پیشاز خود نوشته میشود، مگر در:
همسان، یکسان
تبصرهٔ ۳: پسوندهای «-گر» و «-گری» در کلمههای مختوم به «ها»ی ملفوظ و «ط» و «ظ»:
توجیهگر، افراطگری و نیز در کلمههای مختوم به «ی» درصورتیکه دشوارخوان گردد، با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند: لاابالیگری*.
* بهطور کلّی کلماتِ مشتقّی که پساز ترکیب با پسوند دشوارخوان میشوند به هر دو صورت جدا و پیوسته میآیند؛ مانند: آیینمند/ آیینمند، پرستشگر/ پرستشگر (برای آگاهی از رسمالخطّ کلمههای مشابه به فرهنگ املایی خطّ فارسی مراجعه کنید).
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.